12 Yıllık İktidarı Öğrenciler Sandıkta Yendi

Sırbistan’daki erken genel seçimlerde, oyların yüzde 56'sının sayıldığı resmi olmayan sonuçlara göre öğrencilerin desteklediği Öğrenci Listesi yüzde 52'ye ulaştı. İttifakı yüzde 39'da kalan Aleksandar Vucic yenilgiyi kabul ederken, Belgrad’da binlerce kişi kutlama için sokaklara çıktı.

Yaklaşık iki yıldır hükümet karşıtı gösterilere öncülük eden öğrencilerin desteklediği Öğrenci Listesi, Özgür Seçimler ve Demokrasi Merkezi’nin (CeSID) açıkladığı sonuçlarda yüzde 52 oy aldı. Cumhurbaşkanlığından ayrılarak başbakanlığa aday olan Vucic’in Sırp İlerleme Partisi (SNS) liderliğindeki listesi ise yüzde 39'da kaldı. Kesin sonuçlar henüz açıklanmadı. Vucic’in açıklamasının ardından Belgrad’da meydanları ve caddeleri dolduran kalabalıklar dans etti, araçlar korna çaldı, göstericiler “Zafer” sloganları attı.

“Muhalefet olarak üzerimize düşeni yapacağız”

Vucic, Öğrenci Listesi’nin 250 sandalyeli parlamentoda 135 ila 140 sandalye kazanacağını, kendi liderliğindeki “Aleksandar Vucic – Birleşik Sırbistan” ittifakının ise yaklaşık 105 milletvekilliğinde kalacağını söyledi. Kesin sonuçların açıklanmadığını belirten Vucic, “Çok beklemeyin diye önden çıkıp söylemek istedim. Muhalefet olarak üzerimize düşeni yapacağız. Mücadeleye devam” dedi.

Ülkede kayıtlı 6,4 milyondan fazla seçmen sandık başına gitti. Devlet Seçim Komisyonu (RIK), saat 19.00 itibarıyla katılım oranını yüzde 67,6 olarak açıkladı. Ülke basını, 2023'te yüzde 58 olan katılımın rekor seviyeye ulaşabileceğini yazdı.

16 kişinin öldüğü facianın ardından başladı

Öğrenci hareketinin temelleri, 1 Kasım 2024'te Novi Sad tren garında yaşanan facianın ardından atıldı. Yenileme çalışmalarından geçen garın beton giriş saçağının çökmesi sonucu 16 kişi hayatını kaybetti. İnşaat çalışmalarındaki denetimsizlik, yolsuzluk ve kamu kaynaklarının kullanımına ilişkin iddialar ülke genelinde tepkiye yol açtı. Üniversite öğrencileri, sorumluların ortaya çıkarılması, belgelerin kamuoyuyla paylaşılması ve yetkililerin hesap vermesi talebiyle protestolar başlattı. Gösterilere akademisyenler, öğretmenler, çiftçiler, sanatçılar ve çeşitli meslek gruplarından vatandaşlar da katıldı; protestolar geniş çaplı bir hükümet karşıtı harekete dönüştü.

Adayları üniversite toplantılarında belirlediler

Öğrenciler, geleneksel muhalefet partilerinden bağımsız bir siyasi oluşum kurarak adaylarını üniversitelerdeki toplantılarda belirledi. Doğrudan aday olmak yerine farklı toplumsal kesimlerden destekledikleri isimlerin parlamentoya girmesini hedeflediler. Eylülde seçim kuruluna sunulan liste için yaklaşık 70 bin imza toplandı. Hareketin vaatleri arasında yolsuzlukla mücadele, kamu kurumlarının bağımsızlığı, hukukun üstünlüğü ve demokratik reformlar yer aldı. 22 Ekim’de Belgrad’daki son büyük mitinge bağımsız tahminlere göre yaklaşık 150 bin kişi katıldı.

Cumhurbaşkanlığından ayrılıp başbakanlığa aday olmuştu

Vucic, SNS’nin 2012'de iktidara gelmesinin ardından başbakan yardımcısı oldu, 2014'te başbakanlığı üstlendi, 2017'de cumhurbaşkanı seçildi. Eylül 2026'da cumhurbaşkanlığından ayrılarak başbakanlığa aday oldu. Kampanya boyunca öğrenci hareketini dış destekli bir girişim olmakla suçlayan Vucic’e karşı muhalifler, iktidarın kamu kurumları ve medya üzerindeki etkisini eleştirdi. Seçim günü bazı bölgelerde şiddet, seçmenlere baskı ve usulsüzlük iddiaları da gündeme geldi.

Kesin sonuçların ardından sandalye dağılımının netleşmesi ve yeni hükümetin kurulmasına yönelik görüşmelerin başlaması öngörülüyor.