CNN: İran, Hürmüz'ü "İstediği Gibi" Kontrol Edebilecek

ABD istihbaratının değerlendirmesine göre ABD ve İsrail'in saldırılarıyla başlayan savaşın ardından İran, Hürmüz Boğazı'na erişimi "bundan sonra istediği gibi açıp kapatabileceği" sonucuna ulaştı. CNN'in konuya ilişkin bilgi sahibi isimsiz kaynaklara dayandırdığı haberine göre 19 Haziran'da imzalanacak mutabakatın detaylarından bağımsız olarak boğazın "fiili kontrolü İran'a verildi" ve bu durum herhangi bir nükleer silahtan daha güçlü bir avantaj sayılıyor.

"Boğaz Açık Olmadan Mutabakattan Fayda Sağlanamaz"

İsmi açıklanmayan üst düzey bir ABD'li yetkili, İran'ın Hürmüz Boğazı açık olmadan ABD ile mutabakattaki maddelerden fayda sağlayamayacağını belirtti.

Mutabakat Metni Kasıtlı Olarak Muğlak Tutuldu

CNN, ABD'li yetkililerin mutabakat metnini ilerleyen müzakerelere zemin hazırlamak amacıyla kasıtlı olarak "muğlak tuttuğunu" iddia etti. Bir yetkili metni "siyasi belge" olarak nitelendirerek "mutabakatın diline çok fazla anlam yüklenmemeli" dedi ve şöyle devam etti: "Belgede temel olarak yaptırımları kaldıracağımızı, nükleer bir anlaşma yapacağımızı ve dondurulmuş fonları serbest bırakacağımızı söylüyor. Ama yaptırımları ne zaman kaldıracağımız ilerlemeye bağlı, fonları ise mekanizmalar üzerinde anlaştıktan sonra serbest bırakacağız."

Uranyum Stokuna Dair Spesifik Taahhüt Yok

Metni gören bir kaynağa göre mutabakat, İran'ın zenginleştirilmiş uranyum stokuna ilişkin spesifik taahhütler içermiyor; yalnızca İran'ın "nükleer silah üretmeyeceğini teyit ettiği" ifadesi yer alıyor. Buna karşın yetkililer, İran'ın arka kanallar üzerinden Trump yönetiminin aradığı tavizleri sunacağını ve UAEA koordinasyonuyla zenginleştirilmiş malzemenin imhasında ABD'nin de rol üstleneceğini öne sürdü.

300 Milyar Dolarlık Fon ve Petrol Satışı İmkanı

Yetkililer, İran'ın taahhütlerini yerine getirmesi halinde 300 milyar dolarlık bir kalkınma fonundan yararlanabileceğini belirtti. Dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması konusunda ise metnin daha muğlak kaldığı, herhangi bir takvime yer verilmediği aktarıldı. Mutabakat, imzalanmasının hemen ardından İran'ın petrol ve petrokimya ürünlerini satabilmesine ve ABD'nin bu satışlara yaptırım muafiyeti tanımasına da olanak sağlıyor.

60 Günlük Müzakere Süreci Başlıyor

İran lideri Mücteba Hamaney'in mutabakatı zımni olarak onayladığını belirten yetkililere göre, Cuma günü başlayacak ve 60 gün sürecek müzakereler ABD'ye İran'ın taahhütlerine ne ölçüde bağlı kalacağını ve nükleer alanda ne gibi tavizler vermeye hazır olduğunu değerlendirme fırsatı tanıyacak.