Emekli olmak isteyen herkese ispat şartı geliyor

Yargıtay, emeklilik planı yapan milyonlarca çalışanı yakından ilgilendiren emsal bir karara imza attı. Sosyal güvenlik sisteminde uzun süredir tartışma konusu olan “kağıt üzerinde sigortalılık” uygulamalarına ilişkin net bir çerçeve çizen Yüksek Mahkeme, yalnızca işe giriş bildirgesinin verilmiş olmasının sigortalılığın fiilen başladığını kanıtlamaya yetmeyeceğine hükmetti. Kararla birlikte, emeklilik tarihini öne çekmek isteyen herkes için fiilî çalışmanın somut delillerle ispatlanması zorunlu hale geldi.

Karara konu dava, Çanakkale’de 1992 yılında adına işe giriş bildirgesi düzenlenen ancak prim ödemesi yapılmayan bir vatandaşın açtığı dava üzerinden şekillendi. Davacı, işe giriş bildirgesinin varlığını sigortalılığın başlangıcı olarak kabul ettirmek isterken, yerel mahkeme ve bölge adliye mahkemesi bu talebi haklı bularak davayı kabul etti.

Ancak Yargıtay, alt mahkemelerin bu yaklaşımını hukuka aykırı buldu. Yüksek Mahkeme, sadece işe giriş bildirgesinin verilmiş olmasının tek başına yeterli olmadığını vurgulayarak, sigortalılığın başlangıcının fiilî çalışmayla desteklenmesi gerektiğini belirtti. Kararda, bordro kayıtları, prim ödemeleri, resmi belgeler ve güvenilir tanık beyanları gibi delillerle çalışmanın tereddüde yer bırakmayacak şekilde ortaya konulması gerektiği ifade edildi.

“Resen araştırma” vurgusu

Sosyal güvenlik davalarında “resen araştırma” ilkesinin geçerli olduğunu hatırlatan Yargıtay, mahkemelerin yalnızca taraf beyanlarıyla yetinmemesi gerektiğinin altını çizdi. Kararda, davalı işyerinin faaliyet durumu, komşu işyerleri, belediye, zabıta, maliye ve ilgili meslek odaları üzerinden ayrıntılı araştırma yapılması gerektiği belirtildi.

Dosyada, dava konusu döneme ait bordroların bulunmadığına ve dinlenen tanıkların davacıyı hatırlamadığına dikkat çeken Yargıtay, çalışmayı doğrulayacak daha güçlü ve somut delillerin toplanmasının zorunlu olduğuna hükmetti.

Dosya yeniden görülecek

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, uyuşmazlık döneminde aynı işyerinde ya da çevrede çalıştığı tespit edilebilecek kayıtlı çalışanlar ile işyeri sahiplerinin belirlenerek ifadelerinin alınmasını da istedi. Eksik inceleme ve araştırma ile hüküm kurulmasının usul ve yasaya aykırı olduğuna karar veren Yüksek Mahkeme, bölge adliye mahkemesi kararını bozarak dosyayı yeniden yargılama yapılmak üzere yerel mahkemeye gönderdi.

Bu kararla birlikte, geçmişte yalnızca usulî işlemlere dayanarak yapılan ve fiilî çalışmayla desteklenmeyen sigorta girişleriyle emeklilik yolu önemli ölçüde zorlaşmış oldu.