Fon Düzenlemelerini İçeren Kanun Teklifi Komisyondan Geçti

Tasfiyesine karar verilen bazı yatırım fonlarına ilişkin düzenlemeleri içeren kanun teklifi, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda kabul edildi.

Teklifle, Sermaye Piyasası Kurulunun (SPK) 17 Eylül 2026 tarihli kararlarıyla tasfiyesine karar verilen ve düzenlemenin yayımı tarihinde tasfiyesi tamamlanmamış yatırım fonlarının adil, şeffaf ve etkin biçimde tasfiye edilmesi hedefleniyor. Bu fonların malvarlığından hukuka aykırı olarak çıkarılan değerlerin geri kazanılması, fon kayıp ve zararının sorumlulardan tahsil edilmesi ve geri kazanılan değerlerin fon pay sahiplerine ödenmesine ilişkin usul ve esaslar belirleniyor. Teklifin hükümleri, belirtilenler dışındaki diğer yatırım fonları bakımından genel veya sürekli bir tasfiye ve sorumluluk rejimi oluşturmayacak. Düzenleme kapsamındaki bazı tanımlar ve kısaltmalar da hüküm altına alınıyor.

Tasfiyenin yürütülmesine ilişkin genel esaslar ve fon pay sahipliğinin belirlenmesi

Fonların tasfiyesi SPK’nın gözetim ve denetiminde, tasfiye ile görevli kuruluşlarca yürütülecek. Kurul; tasfiye sürecinin aşamalarını, fon varlıklarının tespitini ve nakde çevrilmesini, değerleme esaslarını, fon pay sahipliğinin belirlenme şeklini, ara ve nihai ödemeyi, dağıtım sırasını ve diğer usul ve esasları belirlemeye yetkili olacak. Tasfiye ile görevli kuruluşlar; yatırımcı menfaatini, varlığın piyasa koşullarını, fon portföy yapılarını, fon varlıklarının korunmasını ve pay sahiplerinin ortak menfaatini gözeterek mümkün olan en yüksek ekonomik değerin elde edilmesi için gerekli özeni gösterecek.

Borsada oluşan fiyatın varlığın gerçek değerini yansıtmadığının veya tasfiyeyi geciktireceğinin Kurulca belirlendiği hallerde; geri alım, hakim ortağa satma hakkı, toptan satış ve özel işlem bildirimi yöntemleri ile geçici olarak farklı bir fiyat marjı uygulanmasına ve sermaye piyasası mevzuatı ile Borsa mevzuatındaki diğer yöntemlerin kullanılmasına karar verilebilecek. Kurul, tasfiye ile görevli kuruluşların talebi üzerine varlıkların Borsa dışında satışına onay verebilecek; bu satışlarda Kurulun yatırım fonlarına ilişkin düzenlemelerindeki kısıtlamalar uygulanmayacak. Varlıkları satın alacak yatırımcıların bu varlıkları belirli bir süre Borsada satamayacağına ve Borsada satılması sonucunu doğuracak işlemde bulunamayacağına da Kurulca karar verilebilecek.

Tasfiye sürecinde tahsil edilen tutarlar, fonun yönetim ve tasfiyesi için yapılan zorunlu giderler düşüldükten sonra tasfiye malvarlığına dahil edilecek. Tasfiyenin tamamlanmasından sonra tahsil edilen tutarlar ise mükerrer ödemeye yol açmayacak şekilde geri kazanım hesabına aktarılacak.

MKK, Takasbank, Borsa İstanbul, Türkiye Bankalar Birliği, tasfiye ile görevli kuruluşlar, portföy yönetim şirketleri, portföy saklama kuruluşları, diğer sermaye piyasası kurumları ve kamu kurum ve kuruluşları, gerekli bilgi ve belgeleri Kurula, Yatırımcı Tazmin Merkezine (YTM) ve/veya TMSF’ye talepleri üzerine gecikmeksizin vermekle yükümlü olacak. Bu kurumlar, özel mevzuatlarındaki gizlilik ve sır saklama hükümlerine dayanarak bilgi vermekten imtina edemeyecek. Fon pay sahipliği, tasfiye ile görevli kuruluşlarca MKK kayıtlarıyla mutabakat sağlanarak fon ve hesap bazında tespit edilecek.

Sermaye Piyasası Kanunu’nun “piyasa bozucu eylemler”, “bilgi suistimali” ve “piyasa dolandırıcılığı” başlıklı hükümlerinde düzenlenen fiillerin, 17 Eylül 2026 tarihli kararlarla tasfiyesine karar verilen fonlar tarafından veya bu fonlarla birlikte hareket edilerek ya da fonların iştirakiyle işlenmesi halinde, bu fiilleri işlediği veya fonlarla birlikte hareket ettiği Kurulca tespit edilen kişi ve kurumlara, söz konusu fonların tasfiye ve geri kazanım hesabından ödeme yapılmayacak.

“Net yatırım tutarı, ara ödeme ve nihai ödeme”

Fon malvarlığının nakde çevrilmesiyle elde edilen dağıtılabilir nakdin, tasfiye kararından bir önceki gün sonu itibarıyla geçerli birim pay fiyatı ile ödemeye esas pay adetleri üzerinden hesaplanan toplam tutarı karşılamaya yetmemesi halinde, piyasa bozucu eylemlere ilişkin hükümler saklı kalmak kaydıyla, ödemelerde dikkate alınacak net yatırım tutarı MKK tarafından hesaplanacak. Bu hesapta, fon pay sahibinin fiilen yaptığı her nakit giriş ve çıkış, tasfiye tarihine kadar TÜİK’in açıkladığı tüketici fiyat endeksi ile yurt içi üretici fiyat endeksindeki değişim oranlarının aritmetik ortalaması kıstelyevm usulüyle endekslenecek; giriş tutarının çıkış tutarından fazla olması durumunda, nakit çıkışlar ilk giren ilk çıkar esasıyla düşülecek.

Fon pay sahiplerinin tasfiye bakiyesinden alacaklarından mahsup edilmek üzere, endeksleme uygulanmaksızın bulunan net yatırım tutarını geçmemek kaydıyla, Kurulca belirlenen fonlarda net yatırım tutarı 1 milyon TL’nin altında olan yatırımcılara bu tutarda, 1 milyon TL ve üzerinde olanlara ise en fazla 1 milyon TL ara ödeme yapılabilecek. Ara ödeme tutarı, para piyasası niteliğindeki fonlar hariç olmak üzere, hesaplama tarihinden bir önceki gün sonu itibarıyla pay sahibinin hesabındaki fon katılma paylarının toplam değerini aşamayacak. Fonun önceki gün sonu fiyatı, tasfiye ile görevli kuruluşlardan temin edilen bilgilerle yapılan değerleme sonucu Takasbank tarafından hesaplanacak.

Dağıtılabilir nakdin hesaplanan net yatırım tutarlarını ve/veya ara ödeme tutarlarını karşılamaya yetmemesi halinde Kurul, mevcut nakitten mümkün olan en fazla sayıda pay sahibinin tam yararlanması amacıyla, net yatırım tutarı en düşük olandan başlanarak ödeme yapılmasına ve/veya tüm pay sahipleri için asgari bir ara ödeme tutarı belirlenerek bu tutara kadar ödeme yapılmasına karar vermeye yetkili olacak. Hiçbir pay sahibine net yatırım tutarını, hesaplanmış hak ve alacak tutarlarını veya 1 milyon TL’lik ara ödeme tavanını aşan ödeme yapılamayacak. Ara ödeme karşılığında katılma payı iade işlemi yapılmayacak; bu paylar nihai tasfiye ödemeleri sırasında iade edilecek.

17 Eylül 2026 tarihli kararlarla tasfiyesine karar verilen fonlarda, tasfiye tarihine kadar katılma paylarını fona iade ederek ödeme almış kişilerin, girişlerinin TÜİK endeksleriyle kıstelyevm usulü hesaplanan tutarı aşan getirileri, Kurulca ilan edilen hesaplara isteğe bağlı olarak iade edilebilecek. Aynı şekilde, bu fonların malvarlığında yer alan ve Kurulca SPK Kanunu’nun ilgili maddelerine konu edilen paylardan kazanç elde edenler, alım maliyetinin endeksle hesaplanan tutarını aşan getiri kısmını, Kurulca ilan edilen genel hisse iade hesabına isteğe bağlı olarak iade edebilecek. Hesaplama dönemi, iade edilecek tutarın belirlenmesinde kullanılacak yöntem ve diğer usul ve esasları belirlemeye Kurul yetkili olacak. Nihai ödemede, pay sahibine tasfiye malvarlığından, geri kazanım hesabından veya diğer hukuki yollardan daha önce yapılan ödemeler mahsup edilecek.

Fon malvarlığından mevzuata aykırı çıkarılan değerler ve şahsi sorumluluk

Teklifte, fon malvarlığından hukuka aykırı çıkarılan değerlerin kapsamı ve bu nedenle doğan zarara yönelik sorumluluk düzenleniyor. Mevzuata aykırı olarak ya da mevzuata şeklen uygun olsa dahi fonun menfaatine uygun gerçek bir ekonomik amacı bulunmaksızın; karşılıksız veya muvazaalı işlemlerle kredi, borç, avans, teminat, devir, temlik, alım, satım, repo, ters repo veya benzeri işlem ve sözleşmeler yoluyla ilişkili taraflar, hakim ortaklar, yöneticiler, bunların doğrudan veya dolaylı kontrol ettikleri kişiler yahut diğer üçüncü kişiler lehine çıkarılan veya aktarılan para, sermaye piyasası aracı, mal, hak ve alacaklar ile bunların yerine geçen veya değerlendirilmesiyle elde edilen değerler, hukuka aykırı çıkarılmış değer sayılacak ve fon zarara uğratılmış kabul edilecek.

Zarar veya kayıptan öncelikle fonun kurucusu ve/veya yöneticisi olan portföy yönetim şirketi sorumlu olacak. Bu tutarın portföy yönetim şirketinden tamamen veya kısmen tahsil edilememesi ya da edilemeyeceğinin açıkça belli olması halinde, Kurulca belirlenen gerçek ve tüzel kişiler ile bunlarla birlikte hareket ettiği tespit edilenler şahsen sorumlu olacak. Bu kişilerin görevlerinden ayrılmış olmaları, görev yaptıkları veya yönetim ya da kontrolü ellerinde bulundurdukları dönemde gerçekleştirilen işlem ve kararlardan doğan sorumluluklarını ortadan kaldırmayacak.

Elkonulan ve müsadere edilen malvarlığı değerleri hükmü kapsamı dışında kalan durumlarda SPK, tasfiye işlemleri ile denetim ve inceleme sonuçlarını dikkate alarak her fon için zarar veya kayıp tutarını, sorumlu gerçek ve tüzel kişileri ve sorumlu oldukları tutarları belirleyerek TMSF’ye bildirecek. Bildirim üzerine sorumluların malvarlığından geri kazanım sağlanması amacıyla, Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun kapsamında TMSF tarafından tahsil ve takip işlemleri başlatılacak. TMSF, bu kanun ile Bankacılık Kanunu’nun ilgili hükümlerini uygulama yetkisine sahip olacak. Bu hüküm kapsamında açılacak davalarda İstanbul idare mahkemeleri yetkili olacak.

Elkonulan ve müsadere edilen mallar

Teklifle, ceza soruşturması ve kovuşturması kapsamında elkonulan veya müsadere edilen malvarlığı değerlerinin, fonla hukuki ve ekonomik bağlantısı bulunduğu ölçüde geri kazanım sistemine dahil edilmesi sağlanacak. Düzenleme kapsamındaki fonlarla bağlantılı fiiller nedeniyle yürütülen soruşturmalarda CMK’nin ilgili hükümleri uyarınca elkoyma kararı verilebilecek. Elkonulan değerler arasında fona doğrudan iadesi hukuken mümkün olan para ve sermaye piyasası araçları bulunması halinde bunlar, cumhuriyet savcısı, hakim veya mahkemece ilgili fona veya geri kazanım hesabına iade edilecek. SPK’nin suç duyurularına dayanak raporlar, CMK’de düzenlenen suçtan elde edilen değere ilişkin rapor sayılacak.

Doğrudan fona devredilemeyen ve sorumlulara ait gayrimenkul gibi diğer malvarlığı değerleri bakımından TMSF’nin kayyum olarak atanabilmesine ve Bankacılık Kanunu’ndaki yetkileri kullanarak bu değerleri dava sonucu beklenmeksizin satmasına veya tasfiye etmesine imkân tanınıyor. Yargılama sonucunda müsaderesine karar verilen ve suçtan zarar gören fonun malvarlığından çıktığı veya fon zararının karşılığı olduğu belirlenen değerler, Hazine’ye gelir kaydedilmeksizin ilgili fona, tasfiyenin tamamlanmış olması halinde ise geri kazanım hesabına aktarılacak.

Geri kazanım hesabı

Tahsil ve/veya iade edilen tutarlar ile suçla bağlantılı malvarlığı değerlerinden fona veya pay sahiplerine aktarılmasına karar verilen tutarlar, TMSF nezdinde her fon için ayrı alt hesaplarda geri kazanım hesabı olarak izlenecek ve TMSF’nin kendi malvarlığından ayrı tutulacak. Bu hesaptaki tutarlar yalnızca ilgili fonun tasfiyesi ve pay sahiplerine ödemeler için kullanılabilecek; başka amaçla kullanılamayacak, teminat gösterilemeyecek, kamu alacakları için dahi haczedilemeyecek, üzerlerine ihtiyati tedbir veya ihtiyati haciz konulamayacak.

Biriken tutarlar, zorunlu masraflar düşüldükten sonra TMSF tarafından tasfiye ile görevli kuruluşa, tasfiyenin tamamlanmış olması halinde ise SPK’nin bildirdiği pay sahiplerine ödenmek üzere YTM’ye aktarılacak. Ödemeler YTM tarafından katılma payı sahipliği oranında yapılacak. Nihai dağıtım hariç, bir pay sahibine yapılacak ödemenin SPK’nin belirleyeceği asgari ödeme tutarının altında kalması halinde bu tutar pay sahibi adına izlenecek, sonraki dağıtımlardaki hak kazanılan tutarlara eklenecek ve birikmiş tutar asgari tutara ulaşınca ödeme yapılacak. Geri kazanım hesabına gelen tutarın birden fazla fonla bağlantılı olması halinde dağıtım usulü; fon türleri, likidite yeterlik oranı, katılma payı sahipliği yapısı, yatırımcının korunması ve ilgili fonlardaki tasfiye oranı gibi kıstaslar dikkate alınarak SPK tarafından belirlenecek.

Teklifle ayrıca, gerekli görülen durumlarda koşulları Kurul Karar Organınca belirlenmek üzere, bu kanunun uygulanmasından doğan işler, dava ve takipler için SPK ve YTM tarafından dışarıdan avukatlık hizmeti ile muhasebe ve yazılım geliştirme hizmetleri temin edilebilecek.

Düzenlemenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar SPK tarafından, TMSF’nin görev alanına giren hususlarda TMSF’nin görüşü alınarak belirlenecek. Düzenlemede hüküm bulunmayan hallerde Sermaye Piyasası Kanunu, CMK, Bankacılık Kanunu ve ilgili diğer mevzuatın düzenlemeye aykırı olmayan hükümleri uygulanacak.