İran devlet medyası, dinî lider Hamaney'in öldürüldüğünü doğruladı

İran devlet medyası, ülkenin dinî lideri Ayetullah Ali Hamaney’in öldürüldüğünü resmen doğruladığını açıkladı. Açıklamanın ardından İran genelinde geniş çaplı yas süreci başlatılırken, siyasi ve anayasal geçiş mekanizmaları da devreye alındı. Tahran yönetimi, gelişmenin ardından ülkede 40 günlük yas ilan edildiğini duyurdu. Ayrıca kamu kurumlarının faaliyetlerini kapsayan 7 günlük resmî tatil kararı alındı.

İran devlet televizyonunda yayımlanan haberde, Ayetullah Ali Hamaney’in cumartesi günü erken saatlerde çalışma ofisinde hayatını kaybettiği bildirildi. Daha önce ABD Başkanı Donald Trump ile İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu tarafından yapılan açıklamalar da bu doğrulamayla birlikte uluslararası gündemin merkezine yerleşti.

İran’da yeni lider süreci nasıl işleyecek?

İran Anayasası’na göre dinî liderlik makamı boşaldığında izlenecek süreç önceden belirlenmiş durumda. “Rehberlik makamı” doğrudan halk oyu ile değil, halk tarafından seçilen 88 üyeli Uzmanlar Meclisi tarafından belirleniyor. Yeni dinî lider, Meclis üyelerinin gerçekleştireceği oylama sonucunda seçilecek.

Yeni lider belirlenene kadar devlet yönetiminde boşluk oluşmaması için geçici bir mekanizma uygulanacak. Bu süreçte dinî liderin yetkileri; Cumhurbaşkanı, Meclis Başkanı ve yargı erkini temsil eden üst düzey isimlerden oluşan bir heyet tarafından yerine getirilecek. İran siyasi kulislerinde, seçim sürecinin uzun sürmemesi beklendiği ifade ediliyor.

Öte yandan İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın da saldırılar sırasında öldürüldüğüne yönelik iddialar ortaya atılmıştı. Ancak şu ana kadar ABD, İsrail veya İran makamlarından Cumhurbaşkanı’nın sağlık durumuna ilişkin resmi bir açıklama yapılmadı.

Trump’tan sert açıklamalar

ABD Başkanı Donald Trump, Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda Hamaney’in öldüğünü duyurmuş ve sert ifadeler kullanmıştı. Trump, Hamaney’i "tarihin en kötü insanlarından biri" olarak nitelendirmişti.

"Bu yalnızca İran halkı için değil, Büyük Amerikalılar ve Hamaney ile onun kana susamış ZORBAlar çetesi tarafından öldürülen ya da sakat bırakılan dünyanın birçok ülkesinden insanlar için de bir adalettir," ifadelerini kullanan Trump, operasyonun gelişmiş istihbarat ve takip sistemleri sayesinde gerçekleştirildiğini savundu.

Trump ayrıca İran güvenlik güçlerinin önemli bir bölümünün artık savaşmak istemediğini ileri sürerek, "bizden dokunulmazlık arıyorlar" değerlendirmesinde bulundu. Açıklamasında İran halkına yönelik mesajlar da veren Trump, ülkenin geleceği açısından yeni bir dönemin başlayabileceğini ifade etti.

Bölgesel dengeler yeniden şekilleniyor

Hamaney’in ölümünün doğrulanması, yalnızca İran iç siyaseti açısından değil, Orta Doğu dengeleri bakımından da kritik bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Uzmanlara göre liderlik değişimi süreci, İran’ın dış politika yöneliminden bölgesel güvenlik mimarisine kadar birçok başlıkta yeni gelişmelere yol açabilir.

İran’da yas süreci devam ederken gözler şimdi Uzmanlar Meclisi’nin alacağı karara ve yeni dinî liderin kim olacağına çevrilmiş durumda.yalnızca Ölüm alırlar!'" diyen Trump, şöyle demişti:

Umuyoruz ki İran Devrim Muhafızları ve polis, İranlı vatanseverlerle barışçıl biçimde birleşir ve ülkeyi hak ettiği Büyüklüğe geri getirmek için tek bir birim olarak birlikte çalışır."

"Bu sürecin yakında başlaması gerekir; çünkü yalnızca Hamaney’in ölümü değil, ülke de sadece bir günde büyük ölçüde yıkıldı, hatta yerle bir edildi. Bununla birlikte ağır ve nokta atışı bombardıman, Orta Doğu’da ve hatta dünyada BARIŞ hedefimize ulaşmak için hafta boyunca ya da gerektiği sürece kesintisiz devam edecektir"