Kapadokya’da Çöken Peribacasında Mağara Otel Şüphesi

Nevşehir’in Göreme bölgesinde üç kişinin yaşamını yitirdiği peribacası faciasının ardından gözler bölgedeki kaya oyma yapılar ve turizm tesislerine çevrildi. Olayın teknik nedenlerinin araştırılması için beş ayrı bilirkişi görevlendirilirken, uzmanlar insan eliyle açılan mağara ve otel oyuklarının kaya kütlelerinin dayanıklılığını olumsuz etkileyebileceğine dikkat çekti.

TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası da yaptığı açıklamada kontrolsüz turizm faaliyetleri ve yapılaşmaya karşı uyarılarda bulundu.

Üç Kişinin Hayatını Kaybettiği Olayda Soruşturma Sürüyor

Göreme Açık Hava Müzesi girişinde perşembe günü saat 15.15 sıralarında meydana gelen olayda, aşırı yağışların etkisiyle peribacasından kopan kaya parçaları çevrede bulunan kişilerin üzerine düştü. Kazada üç kişi yaşamını yitirirken beş kişi yaralandı.

Hayatını kaybeden gazeteci Fatih Eray Tuna (31) ve muhasebeci eşi Begüm Çetinkaya Tuna (31), memleketleri Sakarya’da toprağa verildi. 5 Temmuz’da evlenen ve tatil için Kapadokya’da bulunan çiftin ölümü, yakınları ve basın camiasında üzüntü yarattı. Fransız turist Cynthia Francine Marie Madeleine Houpert’in (37) cenazesi için ailesinin Türkiye’ye gelmesi bekleniyor.

Yaralılardan dördü tedavilerinin tamamlanmasının ardından taburcu edildi. Fransız uyruklu 8 yaşındaki Nael Mgattaf’ın sağlık durumunun ise iyiye gittiği bildirildi.

Beş Bilirkişi Çöküşün Nedenini Araştıracak

Kaya parçalarının çevreye yayılması üzerine olay yerinde güvenlik önlemleri artırıldı. Nevşehir Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından başlatılan soruşturma çok yönlü olarak sürdürülüyor.

Başsavcılığın talimatıyla çöküşün teknik nedenlerini, olası ihmalleri ve doğal etkenlerin rolünü incelemek üzere beş ayrı bilirkişi görevlendirildi.

Hazırlanacak raporların ardından olayın meydana gelişine ilişkin teknik değerlendirmelerin ve adli sürecin daha net biçimde ortaya konulması bekleniyor.

Jeoloji Mühendislerinden Kontrolsüz Oyuk ve Yapılaşma Uyarısı

TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası, olayın ardından yaptığı açıklamada Kapadokya’daki yoğun turizm faaliyetlerinin doğal kaya yapısı üzerindeki etkilerine dikkat çekti. Açıklamada, özellikle otel ve turizm tesisleri için açılan oyukların, kaya kütlelerinin taşıyıcı özelliklerini zayıflatabileceği belirtildi.

Odanın açıklamasında şu ifadeler yer aldı:

"Bölgenin jeolojik özelliklerinden kaynaklanan bu tehlikeler dikkate alınmaksızın, yoğun insani faaliyetlere ve turistik ziyaretlere açılması, kontrolsüz yapılaşma, trafik, yol ve altyapı hizmetleri doğal yapı üzerindeki aşırı tahribata neden olmaktadır. Tek bir işletmenin sınırlarını aşarak ortak kaya kütlesinin bütününü etkileyen birbirine yakın kaya oyma mekânlarda yapılan müdahaleler, otel ve diğer turizm tesisleri amacıyla yapılan kazılar, kaya içindeki boşlukların genişletilmesi çalışmaları, taşıyıcı kaya kesimlerinin inceltilmesi, ilave yapı yükleri, titreşimler ve su sızıntıları kaya kütlelerinin dengesini olumsuz etkilemeye devam ediyor."

Beş Maddelik Önlem ve Denetim Çağrısı

Jeoloji Mühendisleri Odası, benzer olayların önüne geçilmesi için beş başlıkta önlem alınmasını istedi. Açıklamada, Göreme Açık Hava Müzesi başta olmak üzere peribacaları, kaya oteller ve ziyaretçi güzergâhlarının jeolojik ve jeoteknik incelemelerden geçirilmesi gerektiği vurgulandı. Kaya yapısı, çatlaklar, boşluklar ve suyun etkisi değerlendirilerek riskli alanların haritalanması önerildi.

Bilimsel ve teknik raporlarla güvenliği kanıtlanmayan yeni kazı, oyma ve genişletme çalışmalarına izin verilmemesi gerektiği belirtildi. Mevcut tesislerin de ortak kaya kütlesine etkileri dikkate alınarak denetlenmesi istendi.

Riskli alanlarda kullanımın sınırlandırılması, gerekli noktalarda tahliye ve erişim engeli uygulanması çağrısı yapıldı. Gezi güzergâhları ile seyir ve bekleme alanlarının bilimsel değerlendirmelere göre düzenlenmesi gerektiği kaydedildi.

Oda ayrıca Kapadokya Alan Başkanlığı bünyesinde Jeolojik Risk İzleme Birimi kurulmasını önerdi. Bu birimin çatlakları, deformasyonları, su sızıntılarını ve kaya yapısındaki değişimleri düzenli olarak takip etmesi gerektiği ifade edildi. Koruma, ruhsatlandırma ve denetim süreçlerinde yeterli sayıda jeoloji mühendisinin görevlendirilmesi de talepler arasında yer aldı.

TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası, Kapadokya’nın jeolojik mirasının korunması ve insan yaşamının güvence altına alınmasının kamusal sorumluluk olduğunu belirterek ilgili kurumları bilimsel araştırma, risk azaltma ve etkin denetim temelinde ortak hareket etmeye çağırdı.

Uzmanlar: İnsan Eliyle Açılan Mağaralar Kayaları Zayıflatabiliyor

Cumhuriyet’e konuşan Sismolog Dr. Ramazan Demirtaş da bölgede benzer riskler taşıyan başka peribacalarının bulunduğunu söyledi. Demirtaş, doğal aşınmanın yanı sıra insan eliyle açılan mağaraların kaya yapısını zayıflatabildiğini belirtti. Son yağışlarla birlikte dayanıklılığı azalan kaya bloklarının mevcut kırık ve çatlaklar boyunca hareket edebildiğini ifade etti.

Benzer olayların tekrarlanabileceği uyarısında bulunan Demirtaş, şu değerlendirmeyi yaptı:

"Kapadokya bölgesinde, Göreme Açık Hava Müzesi girişindeki peribacası kütle hareketi olayına benzer çok sayıda riskli peribacaları bulunmaktadır"

Milletvekillerinden Denetim ve Güvenlik Soruları

Yeni Parti İstanbul Milletvekili Evrim Rızvanoğlu da sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, çöken oluşumda önceden çatlak bulunduğuna ilişkin iddiaların araştırılıp araştırılmadığını sordu. Rızvanoğlu, peribacalarının teknik incelemeye tabi tutulup tutulmadığını, yapısal değişimlerin düzenli izlenip izlenmediğini ve Kapadokya Alan Başkanlığı’nın denetim kapasitesini gündeme getirdi.

Yeni Parti İzmir Milletvekili Seda Kaya Ösen ise Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’un yanıtlaması istemiyle TBMM Başkanlığı’na soru önergesi verdi. Yol çalışmaları, araç trafiği ve çökme risklerine dikkat çeken Ösen, UNESCO Dünya Miras Listesi’ndeki Kapadokya’da doğal ve kültürel mirasın korunması kadar ziyaretçilerin güvenliğinin de önem taşıdığını belirtti.

Ösen, önergesinde şu soruyu yöneltti:

"Kapadokya’da son üç yıl içerisinde peribacalarının korunması ve ziyaretçilerin can güvenliğinin sağlanması amacıyla hangi denetim ve güvenlik çalışmaları gerçekleştirilmiştir?.."