Trump'ın Ağzından Bal Damladı

ABD Başkanı Donald Trump, Ankara’da düzenlenen NATO Zirvesi kapsamında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile gerçekleştirdiği görüşmenin ardından Türkiye’ye ilişkin dikkat çekici açıklamalarda bulundu. Trump, Türkiye’nin özellikle son yıllarda askeri kapasitesini önemli ölçüde geliştirdiğini vurgulayarak, Erdoğan liderliğinde ülkenin “çok güçlü bir askeri aktör” haline geldiğini söyledi. Washington ile Ankara arasındaki ilişkilerin ise “muhtemelen hiç olmadığı kadar iyi” bir seviyeye ulaştığını ifade etti.

Trump’ın açıklamaları, Türkiye’nin F-35 savaş uçağı programına dönüşü, CAATSA yaptırımlarının kaldırılması ve savunma sanayii alanında yeniden yakınlaşma ihtimalinin yoğun şekilde tartışıldığı bir dönemde geldi. Ankara’daki zirve çerçevesinde yapılan temaslarda ticaret, savunma sanayii, askeri iş birliği ve bölgesel krizlerin ana gündem maddeleri arasında yer aldığı belirtildi.

Savunma Sanayii, Ticaret ve Askeri İş Birliği

Ankara’daki NATO Zirvesi kapsamında gerçekleşen görüşmelerde, Türkiye ile ABD arasındaki savunma ilişkilerinin geleceği masaya yatırıldı. Trump, görüşmelerde sadece ticari konuların değil, askeri iş birliği başlıklarının da ele alınacağını belirtti. ABD Başkanı, “Bugün ticareti konuşacağız. Orduyla ilgili konuları ve daha birçok farklı başlığı ele alacağız” sözleriyle gündemin kapsamına işaret etti.

Bu açıklamalar, uzun süredir askıda olan F-35 sürecinin yeniden canlandırılabileceğine dair beklentileri artırdı. Bilindiği üzere Türkiye, Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi satın almasının ardından 2019 yılında F-35 programından çıkarılmıştı. Bu karar, Ankara-Washington hattında ciddi bir güven krizine yol açmıştı.

F-35 Süreci ve Kongre engeli

Bir gazetecinin Türkiye’ye F-35 satışı ve ABD’deki yasal kısıtlamalara ilişkin sorusunu yanıtlayan Trump, “Bir karar vereceğiz” ifadelerini kullandı. ABD Başkanı, salonda bulunan birçok kişinin Türkiye’ye F-35 verilmesine olumlu yaklaşabileceğini savunarak, “Burada oturan birçok kişinin ‘Bunu neden yapmayalım?’ diyeceğini düşünüyorum” dedi.

Reuters’ın aktardığına göre Trump’ın Türkiye’nin F-35 programına dönüşüne destek vermesi bekleniyor. Ancak ABD Kongresi’nde kabul edilen ve Türkiye’nin S-400 sistemlerine sahip olduğu sürece F-35 satışını engelleyen düzenlemeler, süreci hukuki açıdan oldukça karmaşık hale getiriyor.

“Harika Askerleri Var”

Trump, Türkiye’nin askeri kapasitesine ilişkin değerlendirmesinde oldukça dikkat çekici ifadeler kullandı. Türkiye’nin sahip olduğu askeri potansiyelin çoğu zaman yeterince bilinmediğini söyleyen ABD Başkanı, “Türkiye, başkanın liderliğinde askeri açıdan çok güçlü bir ülke haline geldi. İnsanlar Türkiye’nin gerçekte ne kadar güçlü olduğunu bilmiyor. Harika askerleri var” sözleriyle Ankara’ya övgüde bulundu.

Trump ayrıca Türkiye’nin son dönemde ABD ile ilişkilerinde daha yapıcı bir tutum sergilediğini belirterek, “Türkiye ile daha iyi bir ilişkimiz var. Türkiye, sadık olacağını düşündüğümüz birçok ülkeden daha sadık davrandı” dedi.

“İlk Günden Beri İyi Anlaşıyoruz”

ABD Başkanı, Cumhurbaşkanı Erdoğan ile olan kişisel ilişkisine de özel bir parantez açtı. Bazı liderlerle çalışmanın zor olduğunu, bazılarının ise beklenmedik şekilde uyumlu olabildiğini söyleyen Trump, Erdoğan için şu ifadeleri kullandı:“Bazen en zorlu insanlarla iyi anlaşırsınız, onun gibi. Bazen de en zayıf ve en acınası insanlarla anlaşamazsınız. Ama tanıştığımız ilk günden beri iyi anlaştık.”

Trump, NATO Zirvesi’ne katılım kararında da Türkiye’nin ev sahipliğinin belirleyici olduğunu belirterek, “NATO konusunda çok hayal kırıklığına uğradım. Açıkçası zirve Türkiye’de, dostum olan çok güçlü bir liderin ülkesinde yapılmasaydı, katılmayabilirdim” dedi.

S-400 ve CAATSA Mesajı

Trump’a yöneltilen S-400 hava savunma sistemi sorusu da dikkat çekti. ABD Başkanı, bu konuda herhangi bir güvenlik endişesi taşımadığını belirterek, “Hiçbir konuda endişem yok” yanıtını verdi.

S-400 meselesi, ABD’nin Türkiye’ye uyguladığı CAATSA yaptırımlarının temel gerekçesi olarak öne çıkıyor. Trump ise bu yaptırımların kaldırılabileceğine dair net bir mesaj vererek, “Dostlara yaptırım uygulamak istemiyoruz. Yaptırımları kaldırabileceğimizi söyleyebilirim” dedi.

Bu açıklama, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın geçtiğimiz hafta yaptığı ve Erdoğan ile Trump’ın CAATSA yaptırımlarının kaldırılması konusunda “güçlü bir iradeye” sahip olduğunu vurguladığı açıklamayla da örtüştü.

Savunma Sanayiinde Yeni Başlıklar

Trump, Türkiye’nin ABD’den satın aldığı uçakların motor bakımına ilişkin yükümlülüklere de değindi. ABD Başkanı, “Türkiye ABD’den uçak satın aldı. ABD’den bir uçak aldığınızda, motor bakımı gerekiyorsa motorların bakımını yapmak ve onların bakımına yardımcı olmak gibi bir yükümlülüğümüz olduğunu düşünüyorum” dedi.

Trump yönetiminin kısa süre önce Türkiye’ye 700 milyon doların üzerinde jet motoru satışına ilişkin Kongre’ye bildirimde bulunduğu ve bu satışın, Türkiye’nin yerli savaş uçağı KAAN programı açısından kritik önemde olduğu belirtiliyor.

“Türkiye Bizim için Büyük Müttefik"

Trump, Türkiye’nin bölgesel krizlerde oynadığı role de dikkat çekerek, “Türkiye bizim için büyük bir müttefik oldu. Çok güçlüler ama savaşa dahil olmadılar” dedi. ABD Başkanı ayrıca Erdoğan’ın İran’ın nükleer silaha sahip olmasını istemeyeceğinden emin olduğunu da sözlerine ekledi.

Trump, Ukrayna savaşına ilişkin açıklamasında hem Vladimir Putin hem de Volodimir Zelenski’nin bir anlaşma yapmak istediğini söyledi. Suriye konusunda ise HTŞ kontrolündeki Şam yönetiminin temsilcisi Ahmed eş-Şara ile “çok iyi” ilişkileri olduğunu belirtti.

Avrupa liderlerine ilişkin değerlendirmelerinde Giorgia Meloni için “onu seviyorum” diyen Trump, Keir Starmer hakkında ise eleştirel ifadeler kullandı. Grönland konusunda Danimarka’yı eleştiren ABD Başkanı, bölgenin ABD kontrolünde olması gerektiğini savundu.

Trump ayrıca ABD’nin Avrupa’daki askeri varlığına ilişkin “Avrupa’daki tüm askerlerimizi çekebiliriz” diyerek dikkat çekici bir uyarıda bulundu.

“Sayın Trump Her Zaman Sözünün Arkasındadır”

Zirvede konuşan Cumhurbaşkanı Erdoğan, Trump’ın ziyaretinin önemine dikkat çekerek, F-35 konusunun gündeme geldiğini söyledi. Erdoğan, Trump’ın bu konuda daha önce verdiği sözlere atıf yaparak, “Sayın Trump her zaman sözünün arkasındadır” dedi ve liderler zirvesinden F-35 konusunda olumlu bir karar çıkacağına inandığını vurguladı.