Öğrenci Affı Yürürlüğe Girdi: Tez Yazdırmaya Para, İzinsiz Yükseköğretim Faaliyetine Hapis Cezası

Yükseköğretim Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Düzenlemeyle üniversitelerle ilişiği kesilen öğrencilere belirli şartlarla geri dönüş imkanı tanınırken, başkalarına tez ve akademik çalışma hazırlayanlara adli para cezası getirildi. Vakıf üniversitelerine uygulanacak yaptırımlar da yeniden düzenlendi.

Kanunla getirilen geçici düzenlemeye göre, kendi isteğiyle ilişiğini kesenler dahil olmak üzere çeşitli nedenlerle üniversitelerden ayrılan veya bir programa yerleşmesine rağmen kayıt yaptırmayan öğrenciler, kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 4 ay içinde başvurmaları halinde 2026-2027 eğitim öğretim yılında öğrenimlerine dönebilecek. Askerde olan öğrenciler ise görev sürelerinin bitmesini takip eden iki ay içinde aftan yararlanabilecek.

Terör suçu, kasten öldürme, işkence, eziyet, cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı, uyuşturucu imal ve ticareti suçlarından mahkum olanlar; sahte belge nedeniyle kaydı iptal edilenler veya kayıt sırasında sahte belge verenler; terör örgütlerine ya da MGK'ca milli güvenliğe karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapılara üyelik, mensubiyet veya irtibat nedeniyle ilişiği kesilenler düzenleme dışında bırakıldı. Polis Akademisi, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi ile Millî Savunma Üniversitesi'ne bağlı bazı eğitim kurumlarından ilişiği kesilenler de bu haktan yararlanamayacak.

Başkasına Tez Yazana Adli Para Cezası

Düzenlemeyle akademik çalışmalara ilişkin yeni yaptırımlar da getirildi. Kişisel emeği ve akademik birikimi dışında, başkasına kısmen veya tamamen yazdırdığı tez, makale, kitap veya proje üzerinden akademik derece ya da unvan elde edenlerin bu derece ve unvanları geri alınacak, üniversite öğretim mesleğinden çıkarılabilecek.

Bu çalışmaların başkaları adına hazırlanması veya buna aracılık edilmesi halinde 5 bin günden 10 bin güne kadar adli para cezası uygulanacak. Fiilin meslek edinilerek işlenmesi halinde ceza 10 bin günden az, 20 bin günden fazla olamayacak.

İzinsiz Yükseköğretim Faaliyetine Hapis Cezası

Yurt dışındaki bir eğitim kurumu adına mevzuata aykırı biçimde Türkiye'de ön lisans, lisans veya lisansüstü program açan ya da yürütenlere 2 yıldan 4 yıla kadar hapis cezası verilecek.

Mevzuata aykırı şekilde Türkiye'de yükseköğretim kurumu açan veya işletenler de aynı cezayla karşılaşacak. Bu kurumların tanıtımını yapanlara ise 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası verilecek.

Vakıf Üniversitelerine Yeni Yaptırım Sistemi

Kanunla vakıf yükseköğretim kurumlarına yönelik yaptırımlar da yeniden belirlendi. Uyarıdan öğrenci kontenjanının azaltılmasına, yeni program açılmasının engellenmesinden faaliyet izninin geçici olarak durdurulmasına ve tamamen kaldırılmasına kadar kademeli yaptırımlar getirildi. Faaliyet izni geçici olarak durdurulan vakıf üniversitesinin yönetimi, garantör üniversiteye veya YÖK tarafından belirlenecek aynı ildeki bir devlet üniversitesine devredilebilecek.

Düzenlemeyle Kahramanmaraş İstiklal Üniversitesi'nin adı da "İstiklal Bilim ve Teknoloji Üniversitesi" olarak değiştirildi. Üniversitenin bazı fakülte ve yüksekokulları Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi'ne bağlandı.

Yükseköğretim Denetleme Kurulu Üyeleri

Yükseköğretim Kanunu'ndaki değişikliğe göre, Yükseköğretim Denetleme Kurulu üyelerinin kurulda geçirdikleri süreler, tabi oldukları özel kanun hükümlerine göre fiilen mesleklerinde geçirilmiş sayılacak ve terfi, birinci sınıfa ayrılma ve birinci sınıf olma sürelerinin hesabında dikkate alınacak. Üyelerin yaş haddinde, üye seçilmeden önceki kadronun yaş haddi esas alınacak.

Öğretim Üyelerine Sözleşmeli Çalışma İmkanı

Yaş haddini dolduracakları tarihten önce başvurmuş, sözleşme tarihinde öğretim üyesi kadrosunda bulunan ve görevinde kalması faydalı görülen öğretim üyeleri, kurumun görüşü ve YÖK kararıyla yetmiş beş yaşını geçmemek üzere ikişer yıllık sürelerle sözleşmeli olarak çalıştırılabilecek. Bu kapsamdaki sözleşmeli öğretim üyesi sayısını sınırlandırmaya ve uygulamayı yürütmeye YÖK yetkili olacak.

Kanunla ayrıca, yaş haddinden sözleşmeli çalışan öğretim üyelerinin kadrolu dönemlerindeki özlük haklarının sözleşmeli statüde de sürmesi ve iki statü arasında ödeme uygulaması birliği sağlanması hüküm altına alınıyor.

Yurt Dışı Görevlendirme Süreleri Uzatıldı

Türk Cumhuriyetleri ve akraba topluluklarındaki yükseköğretim kurumlarından resmi davet alan öğretim elemanlarına, 3 yılı aşmamak ve özlük hakları saklı kalmak üzere üniversite yönetim kurulu ve Milli Eğitim Bakanlığı onayıyla aylıklı izin verilebilecek. Uluslararası andlaşmalarla kurulan üniversitelerde ve ikili protokoller gereği yurt dışında açılan programlarda bu süre 5 yıla kadar uzatılabilecek.

İntörnlük Eğitiminde Ek Sınav Hakkı

Düzenlemeyle, azami öğrenim süresi sonunda mezun olabilmek için intörnlük dönemi hariç son sınıf öğrencilerine, başarısız oldukları tüm derslerden iki ek sınav veya tekrar hakkı verilecek. Derslerden başarılı olup uygulamalı ya da intörnlük eğitimine başlamamış veya tamamlamamış öğrencilere de eğitimlerini tamamlama imkanı tanınacak. Azami öğrenim süresini dolduran ara sınıf öğrencilerine ise ek sınav hakkı verilmeyecek. Uygulamalı eğitim ve intörnlük eğitimine ilişkin esasları belirlemeye Yükseköğretim Kurulu yetkili olacak.

Disiplin Soruşturmasında Yeni Usul

Kanunda yapılan değişiklikle, disiplin soruşturmasına, soruşturmanın yürütülmesine ve ifade-savunma haklarının kullanılmasına ilişkin usul ve esaslar, Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararı dikkate alınarak yeniden düzenlendi; böylece hukuki güvenlik, belirlilik ve hukuki dinlenilme hakkının sağlanması amaçlanıyor.

"Disiplin soruşturması, ifade alma ve savunma hakkı" başlıklı hükme göre, ifade ve savunma sürecinde soruşturmacının soruşturulana göndereceği ifadeye davet yazısında hakkındaki iddialar açıkça belirtilecek ve 7 günden az olmamak üzere verilecek süre içinde ifadenin alınacağı, bu süre içinde sözlü veya yazılı ifade verilmediği takdirde mevcut deliller kapsamında işlem tesis edileceği bildirilecek. Soruşturmacı, toplanan delillere göre teklifte bulunacak.

Disiplin cezası vermeye yetkili makam tarafından gönderilecek savunmaya davet yazısında, teklife esas alınan eylem ve buna karşılık gelen disiplin cezası belirtilecek; 7 günden az olmamak üzere verilen sürede savunma yapılması istenecek. Süresinde savunma yapılmadığı takdirde savunma hakkından vazgeçilmiş sayılacağı ve mevcut delillere göre karar verileceği de yazıda yer alacak. Ayrıca soruşturulan kişiye, savunmasını hazırlamadan önce soruşturma evrakını inceleyebileceği bildirilecek.

Kanun, Resmi Gazete'de yayımlanmasıyla yürürlüğe girdi.