ABD İran'a Yeni Yaptırım Açıkladı

"İran'ın ekonomik can damarını keseceğini" söyleyen ABD, bu ülkeye yönelik yeni yaptırımlar açıkladı. Türkiye'yi de olumsuz etkilemesi beklenen yaptırımlar hemen yürürlüğe girmedi ancak İran'la ticaret yapan ülkelere buna son vermeleri için "süre tanındığı" duyuruldu.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, diğer ülkelerin İran'la ticari ilişkileri kesmeleri gerektiğini, aksi takdirde dolar merkezli finansal sistemin dışına itilebileceklerini ve "İran'la birlikte tecrit edileceklerini" söyledi. İran'la iş yapan hangi ülkelerin hedef alınacağını veya yaptırımların ne zaman yürürlüğe gireceğini açıklamayı reddeden Bessent, ülkelere yeni direktife uymaları için süre tanınacağını belirtti.

Hangi Sektörler Hedef Alındı?

ABD yeni yaptırımlarla İran'ın dijital varlıklar, teknoloji, altın, havacılık ve deniz taşımacılığı sektörlerini hedef alıyor. Ülkelere Tahran ile bu sektörlerde iş birliğini durdurmaları için son tarihler verildiğini belirten Bessent, aksi takdirde Washington'un tek taraflı adım atacağı uyarısında bulundu. Bessent, Başkan Donald Trump'ın liderleri telefonla arayarak Tahran'la ilişkilerini kesmeleri yönünde talepte bulunduğunu da belirtti.

Türkiye'nin İran'la Ticareti Ne Boyutta?

Türkiye, Çin ve Birleşik Arap Emirlikleri, İran'ın en büyük ticaret ortakları arasında yer alıyor. TÜİK verilerine göre İran, Türkiye'den en fazla mal satılan ilk 20 ülke arasında bulunuyor.

Dışişleri Bakanlığı açıklamasına göre Türkiye'nin komşusuna başlıca ihracat ürünleri tekstil, makine, kimyasallar ve taşıtlar olurken; bu ülkeden en çok doğal gaz, tarım ürünleri, alüminyum ve demir-çelik ithal ediliyor.

Çin Yaptırımlardan Muaf mı Kalacak?

Amerikan Hazine Bakanlığı sektörel yaptırımlara ek olarak 60 kişi, kurum ve gemiye de yaptırım açıkladı. Listedekilerin İran'ın petrol geliri elde etmesine, silah tedarik etmesine ve siber operasyonlar yürütmesine yardımcı olduğu iddia edildi. Ancak listede İran petrolünün en büyük alıcısı olan Çin'e ait hiçbir kurum yer almadı. Uzmanlar, Trump ile Şi Cinping arasında gelecek ay yapılması beklenen görüşmeler öncesinde Çin'in hedef alınmak istenmediğini değerlendiriyor.

Yaptırımların Tahran'a Etkisi Ne Olur?

Bessent'in açıklamasından saatler önce İran riyali dolar karşısında 2 milyon seviyesine geriledi. Amerikan donanmasının ablukası nedeniyle Hürmüz üzerinden yapılan petrol ihracatı, savaş öncesi günlük 2 milyon varilden Ağustos ortasında 400 bin varile düştü. 28 Şubat'ta savaşın başlamasından bu yana pirinç fiyatı yüzde 60, sığır eti yüzde 150'den fazla zamlandı; buna rağmen ekonomik baskı siyasi baskıya dönüşmedi. İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki trafiği durma noktasına getirmesi ise Kasım'daki ABD Kongre seçimleri öncesinde Trump'ı zorluyor.