Paraguay'da Fon Krizi Siyasi Depreme Dönüştü

Paraguay’da patlak veren fon krizinin ardından hem muhalefet hem de iktidar partisi Devlet Başkanı Santiago Pena’ya karşı azil süreci başlattı. Sağcı başkan Pena, ulusa seslenerek istifa ettiğini duyurdu.

Kriz, 7 milyonluk ülkede yaklaşık üç milyon kişiyi etkiledi. Trump’ın müttefiklerinden Pena, istifasını duyurduğu konuşmada ülkenin istikrarını ve toplumsal barışı her şeyin üstünde tuttuğunu söyledi: “Şayet bir an olsun halkımı hayal kırıklığına uğrattıysam halkımızdan özür dilemek istiyorum. Bana duyduğunuz güveni istismar etmek gibi bir niyetim asla olmadı.

Halkımızın gücüne ve kurumlarımızın bu durumu aşma kapasitesine sonuna kadar inanıyorum.” Pena koltuğunu bırakırken kitlelerin öfkesi dinmedi.

İktidar partisi de azil istedi

İktidardaki Colorado Partisi (ANR) Başkanı Horacio Cartes, Temsilciler Meclisi’ndeki olağanüstü oturum öncesinde azil sürecini desteklediklerini açıkladı: “Colorado Partisi olarak kamunun, özel sektörün ve emeklilerin fonlarının gasbedilmesinin yanında yer almayacağız.

Devlet Başkanlığı kurumunun ve cumhuriyetin kurumsal yapısının yeniden rayına oturtulması amacıyla Devlet Başkanı Pena’ya yönelik azil sürecini destekliyoruz.”

Temsilciler Meclisi’nden azil kararı çıktı; anayasa gereği kararın Senato’dan da geçmesi gerekiyor. Senato, istifanın kabulü ve azil sürecinin devamı konusunda karar verecek.

Oylamanın dün gece yapılması bekleniyordu.

Sağcı başkana yönelik suçlamalar

Muhalefet milletvekillerinin hazırladığı azil dosyasında, Pena’nın 2023'te görevi devralmasına rağmen Ueno Bank’ın çatı grubundaki hisselerini koruyarak ticari çıkarlarını devlet sorumluluklarının önüne koyduğu ve görevi kötüye kullandığı savunuluyordu. Dosyada, Sosyal Güvenlik Enstitüsü’nün (IPS) yaklaşık 380 milyon dolarlık emeklilik ve sağlık fonunun bu bankada tutularak imtiyaz sağlandığı, Carlos Carvallo’nun Merkez Bankası (BCP) Başkanlığına atanmasında usulsüzlük olduğu iddiaları yer alıyordu.

Eski bir IMF ekonomisti olan Pena, 2023'te başkan seçilmişti ve bankayla geçmişte ortaklık ilişkisi vardı. Tüm birikimlerini kaybeden kitlelerin öfkesi artarken iki gün süren olayların ardından Pena, perşembe gecesi istifa etmek zorunda kaldı.

Fon krizi neden patlak verdi?

Kriz, 3 Kasım’da 2,9 milyon müşterisi bulunan Ueno Bank’ın mali yapısındaki bozulmalar nedeniyle tasfiye edilmesiyle başladı. 2021'de kurulan ve kısa sürede 3 milyon müşteriye ulaşan Ueno, emeklilikle bağlantılı kuruluşlar dahil yaklaşık 850 milyon dolarlık kamu fonunu yönetiyordu; bunun yaklaşık 380 milyon doları kamu emeklilik ve sağlık fonlarına aitti.

Bankanın hızlı büyümesi denetim kurumlarının dikkatini çekti. Ana hissedar Grupo Vázquez ile bağlantılı şirketlere aşırı kredi sağladığı iddiaları üzerine inceleme başlatıldı. Merkez Bankası, Ueno’nun asgari ödeme gücü gerekliliklerini karşılamadığını belirleyerek salı günü bankaya müdahale etti. Şubeler kapatıldı, mobil uygulama, kartlar ve tüm dijital işlemler askıya alındı; milyonlarca mevduat sahibi hesaplarına erişemedi. Tasfiyenin ardından BCP Başkanı Carvallo istifa etti, son olarak Pena gitti.

Bir sonraki durak Arjantin mi?

Paraguaylı yetkililer krizin yalnızca Ueno ile sınırlı olduğunu ve bankacılık sisteminde daha geniş bir zayıflığa işaret etmediğini savunsa da çöküntü görünenden büyük. Ülke nüfusunun yarısını doğrudan etkileyen skandalın faturasının ağırlaşmasından endişe ediliyor. Benzer bir krizin Arjantin’de de yaşanabileceği kaygısı dile getirilirken gözler Trump’ın yakın dostu aşırı sağcı Devlet Başkanı Javier Milei’ye çevrildi.